Programa Pan Americano de Defensa y Desarrollo de la Diversidad Biológica, Cultural y Social - asociación civil

Guaraní K-M

 

Arriba • Guaraní A-I • Guaraní K-M • Guaraní Ñ-Y

 

 

Portada
Prensa
Índice
Correo
 

            seco 

ka'a            yerba mate, planta, hierba

ka'aguy            monte, bosque

ka'aguy            bosque 

ka'aru            tarde 

ka'avo            hierbas, verdura 

ka'ay            mate 

ka'ê            asado

ka'i            mono

ka'u            borracho

ka'ygua            mate, calabaza 

kachiãi            indisciplinado, informal

kái            quemarse 

kaigue            sin ganas 

kaigue            aburrirse 

kakaha            letrina

kakuaa            adulto, crecer 

káma            pecho, busto 

kambuchi            cántaro 

kamby            leche 

kambyrypy'a            cuajado 

kamísa            camisa 

kane'õ            cansancio, cansado

kangue            hueso

kangy            deprimido, lánguido, débil 

kañy            esconderse, perderse 

kapi'i            paja

kapi'y            carpincho

kapilla            ciudad

kapiÿva            carpincho 

karaguata            bromeliáceas 

karai            señor

karai ñe'ê            español

karape            bajo 

karia'y            mozo

karu            comer, comilón 

karugua            ciénaga, estero

karumbe            coche de plaza, tortuga 

kasõ            pantalón 

káso            historia, cuento

katu            sí, pues 

katupyry            inteligente, hábil

káva            avispa

kavaju            caballo

kavara            cabra

kavure'i            pájaro de buena suerte, atractivo

kay'u            tomar mate

ke            dormir, guardarse, entrar 

keha            hotel 

kéra            sueño 

kerana            dormilón 

kesu            queso 

kirirî            callarse 

ko            andar, vivir, estar

ko árape             hoy

ko rei            estar ocioso

ko'ápe            aquí 

ko'árupi            por aquí 

ko'ê            amanecer, la mañana

ko'êmbuéramo            pasado mañana

ko'êro            mañana

ko'êroite            muy pronto de mañana 

ko'êsoro            romper del alba

kóche            coche, automóvil 

kóga            huerto 

kóga            huerta

kóicha            así 

kóina            he aquí, toma 

kokue            chacra

kokuehe            hace unos días

komû            letrina 

kopi            desmalezar, rozar 

kora            corral 

korapy            corral

kororõ            rugir 

kotevê            necesitar

koty            habitación, pieza

kotyo            hacia

kóvante jepe            por lo menos

kove            vivir

koygua            campesino

ku            aquel 

            lengua

ku'asã            cinturón, faja 

ku'e            moverse

ku'i            molido

kua            agujero

kuã            dedo

kuaa            conocer, saber

kuairû            anillo

kuarahy            sol

kuarahy'ã            sombra

kuarahyreike            este

kuarahyresê            oeste 

kuatî            zorrita, ardilla

kuatia            papel

kuatia ñe'ê            libro

kuave'ê            ofrecer

kue, ngue            ex- , fuera de

kuehe            ayer 

kuehe ambue            anteayer 

kuera            sanar

kuerái            estar harto

kuimba'e            hombre, varón

kumanda            poroto

kumby            probar

kuñakarai            señora 

kuñataî            señorita, muchacha

kundaha            investigar

kunu'û            mimos, caricias 

kupépe            detrás de 

kure            cerdo

kuriete            tarde (muy)

kuru            lepra, sarna

kururu            sapo 

kurusu veve            avión 

kutu            herir, clavar

ky            llueve

ky'a            sucio

ky'a'o            limpiar

ky'ÿi            ají

kyha            hamaca

kyhyje            temer

kyju            grillo

kypy'y            hermana menor 

kyra            gordo, grasoso

kyre'ÿ            ganas, deseo

kyrÿi            tierno, frágil

kyse            cuchillo 

kytî            cortar

kyvy            hermano de la mujer 

lája            costumbre, clase, carácter 

lembu            escarabajo

liga            conseguir

mýi            moverse 

ma            ya

ma'ê            mirar, atender, observar

maerãpa            para qué

mainumby            picaflor, colibrí

maiteipa            saludo

malisia            pensar, suponer

mamóguipa            de dónde

Mamóngotyo            hacia dónde

Mamópa            dónde, adónde

mamoyguápa            de dónde

maña            mirar 

mandi            pues, sólo 

mandi'o rapo            raíz de mandioca 

mandi'o             mandioca

mandu'a            acordarse, tener memoria, recordar 

manduvi            maní, cacahuete 

mandyju            algodón

mano            morir

mante            solamente

manterei            continuamente, siempre 

máramo            nunca

marandu            noticia, mensaje

marangatu            santo/a, bendito/a, estimado 

marave            nada

marave ndoikói            no importa

marcha            funcionar 

máva mávapa            quiénes 

máva mba'épa            de quién

Mávapa            quiénes 

mayma(va)            todos 

maymáva            todo

mba'apo            trabajar

mba'e            cosa, algo, propiedad 

mba'e heta            rico, con propiedades

mba'e rovy            verdura

mba'éguipa            por qué 

mba'ehápa            por qué 

mba'éichapa            cómo

mba'embyasy            triste, melancólico

mba'épa            qué

mba'ére(he)pa            por qué

mba'eve            nada 

mba'evete chéve            no importa

mbaraka            guitarra

mbarakaja            gato

mbarete            fuerte

mbayru            coche, recipiente

mbegue            despacio

mberu            mosca

mbichy            tostado

mbo'e            enseñar

mbo'ehao            escuela

mbo'ehára            profesor/a 

mbo'y            regar 

mbochyryry            freír 

mboguataha            el que hace caminar, guía

mboguejy            bajar

mbohapy            tres

mbohe            condimentar

mboheha            condimiento

mbohory            alegrar, encantar

mbohovái            desobedecer, contestar 

mbohupa            huésped

mbohupa            albergar 

mbói            serpiente

mboja'o            compartir

mbojaru            burlarse 

mbojegua            adornar

mbojere             traducir, dar vuelta, trasladar

mbojoja            igualar 

mboka            arma de fuego 

mbokaja            cocotero 

mbokapu            tirar, disparar 

mbopi            murciélago

mbopu            tocar

mborayhu            amor 

mborayhuhápe            cariñosamente

mborevi            tapir

mboriahu            pobre

mbota            golpear 

mbotavy            engañar, atontar 

mboty ... ary            cumplir años, cumplir, cerrar 

mbou            enviar

mbovýpa            cuántos

mbovy            pocos 

mbovyetéramo            menos, por lo menos 

mbovyve            gratis, menos

mboy'u             dar de beber

mboyve            antes 

mboyvytimbo            levantar polvo

mbujape            pan

mburika             mula 

mburukuja            árbol de mburacuyá 

mburuvicha            gran jefe

mburuvicha            presidente 

Mburuvicha            Róga casa presidencial 

mbyai            estropear

mbyaku            calentar

mbyaty            reunir 

mbyja            estrella 

mbyky            corto

mbyry'ái            calor (tengo calor) 

mbytépe            entre, entrar, dentro de 
me estar 

me'ê            dar, permitir, otorgar 

memby            hijo/a

memby'anga            ahijado, ahijada

membykuña            hija 

meme(te)            continuamente

ména            marido

menda            bodas, casarse

mendare            casado 

mi             un poco

michî            pequeño

míkro            micro, colectivo

mimbi            brillar

mimby            flauta

mimói            hervido

mirî            pequeño

mitã            muchacho, joven 

mitã Tupã            arete navidad

mitã'i            niño

mitã'i (okambúva)            bebé, lactante

mitãkuña            niña

mo'ã            pensar

moakãrasy            dar dolor de cabeza 

moambue            cambiar

moherã            dudar

mohesakã            explicar, aclarar

moî            poner, meter

moinge            meter

moirû            acompañar 

mokã            secar 

mokambu            amamantar 

mokõi            dos 

mokunu'û            acariciar, mimar 

momaitei            saludar 

momba            acabar 

momba'apo            hacer trabajar

mombáy            despertar

mombe'u            narrar 

mombyry            lejos

mombyrygua            de lejos, forastero 

momorã            admirar

mondýi            asustar 

monda            robar 

mondaha            ladrón

monde            vestir 

mondo            mandar, enviar 

moñe'ê            leer 

moñenoña            criar 

mongaru            alimentar

monguera            curar

mongy'a            ensuciar 

mono'õ            cosechar 

moõpa            dónde

mopane            desilusionar

mopotî            limpiar 

morotî            blanco 

mosaingo            colgar 

muã            luciérnaga 

myakÿ            mojar

myaña            empujar

myasãi            extender, publicar

myatã            estirar

myatyrõ            arreglar, componer

myendy            encender

mymba            animal doméstico

mymbakuéra            ganado 

Atrás Siguiente

  Arriba

Cuadernos de Bioética

INSTITUCIONES
ELABE~Mainetti
Observatorio Indígena
S.I.A. Información Ambiental

REVISTAS

Drogas, mejor hablar de ciertas cosas

Salud & Sociedad
S.I.D.A.: un desafío bioético

PROGRAMAS
Cát. Bioética y Derecho (UBA)

Cát. Derecho de los Pueblos Indígenas (UBA)